|
منطقه حفاظت شده موته با ويژگيهاي طبيعي و غناي گياهي و جانوري خاص خود ، در ميان مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست ، يكي در اين منطقه ،.از بهترين زيستگاههاي حفاظت شده آهو به شمارميرود عليرغم پايين بودن نزولات جوي و به تبع آن كمبود ميزان آبهاي سطحي و زيرزميني كه آن را در رده اكوسيستمهاي خشك و بياباني قرار داده ، پوشش زنده .بسيار غني و وضعيت نسبتا متعادلي دارد
زيستهاي اين منطقه در واقع اساسيترين حلقه زنجيره غذايي و منشا حيات كوهستانها و ارتفاعات و دشتهاي هموار ، با وجود.سيستم به شمار ميآيند انواع مختلف و تراكم نسبتا مناسب ، زيستگاههاي بسيار ارزشمندي را براي .گونههاي مختلف جانوري فراهم آوردهاند
موقعيت جغرافيايي منطقه
اين منطقه با 220000 هكتار مساحت در اطراف روستاي موته ، يكي از توابع اصفهان ، در شمال استان اصفهان ، شمال غربي شهرستان ميمه ،- شهرستان ميمه .و جنوب غربي شهرستان دليجان قرار دارد نيمه شمالي در.منطقه حفاظت شده موته مابين دو استان اصفهان و مركزي است چون در مركز منطقه.استان مركزي و نيمه جنوبي آن در استان اصفهان واقع است .حفاظت شده ، روستاي موته قرار دارد ، اين منطقه را موته ناميدهاند روستاي موته در طول جغرافيايي 50 درجه و 45 دقيقه و عرض جغرافيايي 33 درجه و 34 دقيقه ، در 270 كيلومتري جنوب غربي استان تهران در كناره جاده تهران ، در 60 كيلومتري جنوب غرب شهرستان دليجان ، و در 45- اصفهان .كيلومتري شمال غرب شهرستان ميمه قرار دارد منطقه حفاظت شده موته در مركز ايران واقع شده و به ويژه از نظر گياهان منحصر بفرد ، زيستگاههاي مناسب براي آهوها ، و شرايط موافق براي تكثير آهو ، يكي از منطقه حفاظت شده موته دو.پرارزشترين مناطق حفاظت شده ايران است يكي قسمت جلگهها و همواريها ، كه محل زيست:قسمت مختلف دارد .آهوست ، و ديگري بخش كوهستاني ، محل زيست قوچ و ميش و بز
وضعيت اقليمي
منطقه حفاظت شده با 1900 تا 3000 متر ارتفاع از سطح دريا ، دركل ، در ناحيه مقدار.خشك و نيمه كويري استان اصفهان و استان مركزي قرار گرفته است مقدار بارش.متوسط بارندگي سالانه اين منطقه حدود 250 تا 300 ميليمتر است در فصلهاي مختلف سال متفاوت بوده و بيشترين بارش در فصل زمستان به به دليل اختلاف ارتفاع و.صورت برف و كمي باران در فصل پائيز و بهار ميباشد پستي و بلنديها و همواريهاي شورهزار ميزان درجه حرارت نقاط مختلف با در تابستان آب و هواي منطقه بهخصوص در دامنه كوهها و.هم تفاوت دارد منطقه حفاظت شده داراي.منطقه كوهستاني آن معتدل و خنك ميباشد همواريهايي آبرفتي ، زمينهاي شورهزار ، تپه ماهور و كوههاي بلند و مرتفع در اين منطقه چهار شورهزار ، چشمههاي آب شور و گياهان شورپسند.ميباشد سطح عمده شورهزارها را جنگلهاي متراكم درختان گز و گياهان.ديده ميشود ني پوشانده و بدين صورت ، محيط بسيار مناسب و مساعدي براي زيستگاه آهو .فراهم آورده است
حيات وحش جانوري و گياهي منطقه
اين منطقه بهترين زيستگاه آهو در ايران است كه براي رشد ، تكثير و در اين منطقه ، علاوه بر آهو ،.جلوگيري از انقراض آهوها اختصاص يافته است قوچ ، ميش ، كل ، بز و ساير وحوش يافت ميشوند ، ولي در اصل به سبب وجود .آهو اهميت يافته است
پستانداران منطقه حفاظت شده
| Gazella subgutturosa ..................................................... آهو-1
Ovis orientalis ............................................................... قوچ-2
Capra aegagrus ........................................................... پازن-3
Canis aureus ............................................................. شغال-4
Vulpes vulpes ............................... (روباه قرمز) روباه معمولي-5
Sus scrofa .................................................................... گراز-6
Lepus capensis ........................................................ خرگوش-7
Hemiechinus auritus .................................. خارپشت گوش بلند-8
Panthera pardus ........................................................... پلنگ-9
Acinonyx jubatus .................................................... يوزپلنگ-10
Felis margarita ..................................................... گربه شني-11
Otocolobus manul .............................................. گربه پالاس-12
Hyaena hyaena .......................................................... كفتار-13
Canis lupus ................................................................ گرگ-14
Hystrix indica ............................................................. تشي-15
Martes foina .............................................................. سمور-16
Meles meles ............................................................. رودك-17 |
سياه و) گربه پلنگي بزرگ ، گربه خاكستري:ساير پستاندارن منطقه عبارتند از ،(راه راه) ، گربه سياه و بزرگ ، روباهسياه ، روباه زرد و سياه ، روباه سفيد(سفيد همچنين نوعي.گرگ سياه ، گرگ خاكستري ، گوركن خاكستري ، خارپشت سياه .سنجاب نيز ديده شده است
آهوهاي منطقه
:آهوهاي منطقه حفاظت شده موته دو دستهاند آهوهاي بومي هميشگي كه در شورهزار و جلگههاي منطقه زاد و ولدميكنند
.
آهوهاي مهاجر كه از اوايل مهرماه و حدود پايان فصل برداشت محصولات-.كشاورزي به اين منطقه ميآيند
در بعضي سالها ، به دليل ريزش برف سنگين و سرماي شديد آهوها به سمت .شهرها و روستا مهاجرت ميكنند و صيد ميشوند
قوچ و ميش
:قوچ وميشهايي كه در اين منطقه ديده ميشوند عبارتنداز
مهاجرت قوچ و. قوچ ارمني ، كه در كوهستانهاي شمالي منطقه به سر ميبرند ميشهاي ارمني از منطقه حفاظت شده اشترانكوه واقع در استان لرستان است كه . قوچ اصفهاني ، كه از طريق ارتفاعات دهق و علويجه از پناهگاههاي قامشلو ، همه ساله از اوايل پائيز آغاز ميشود .علويجه و موته به كوهستانهاي جنوبي منطقه موته رفت و آمد ميكنند علت جدايي اين دو قوچ دشت وسيعي است كه در وسط منطقه قرار دارد بدين ترتيب در ارتفاعات شمالي موته اكثر قوچها و ميشها از گونه ارمني بوده و در قوچ و ميش ارمني در بخش.ارتفاعات جنوبي اكثرا از زيرگونه اصفهانياند شمالي منطقه موته جمعيت نسبتا قابل توجهي دارد ، بطور كلي قوچ و ميش و كل .و بز بهتر از آهو جمعيت خود را در منطقهء موته حفظ كردهاند
كل و بز
جمعيت اين.زيستگاه كل و بز بازيستگاه قوچ و ميش تقريبا مشترك است گونه در منطقه كمتر از قوچها و ميشهاست و بيشتر در ارتفاعات منطقه و به طور .پراكنده در گروههاي 2 تا 15 راسي مشاهده ميشوند
پرندگان منطقه
منطقه حفاظت شده موته ، به دليل وجود كوهها ، دشتهاي استپي و نيمه كويري ، شورهزارها ، جنگلهاي درخت گز ، و چشمههاي زياد ، به نظر بايد پرندگان متنوعي داشته باشد ، ولي به سبب تابستانهاي گرم و خشك و زمستان بسيار سرد آن ، امكان زيست پرندگان در اين منطقه بسيار كم است ، لذا فقط بعضي .پرندگان مهاجر در مسير مهاجرت خود در اين منطقه توقف كوتاهي ميكنند
پرندگان بومي منطقه
كوهستانهاي منطقه امن ، به علت نبود تردد دام و رفت و آمد مردم روستاها ، بسيار خلوت و آرام بوده و پوشش گياهي انبوهي از نوع گياهان دانهدار دارند ، لذا
:بهترين محيط براي پرندگان بشمار ميروند
| Phasianidae .................................. خانواده قرقاول-1
Otididae ........................................... خانواده هوبره-2
Corvidae ............................................ خانواده كلاغ-3
Passeridae ................................... خانواده گنجشك-4
Alaudidae ...................................... خانواده چكاوك-5
Hirundinidae .................................... خانواده پرستو-6
Coraciidae ....................................... خانواده سبزقبا-7
Columbidae ....................................... خانواده كبوتر-8
Pteroclidae ........................................ خانواده كوكر-9
Sturnidae .......................................... خانواده سار-10
Strigidae ........................................... خانواده جغد-11
Motacillidae ............................ خانواده دم جنبانك-12
Accipitridae ................................... خانواده لاشخور-13
Ardeidae ....................................... خانوادهحواصيل-14
Meropidae ................................ خانواده زنبور خور-15
Upupidae ........................................ خانواده هدهد-16
Sylviidae ......................................... خانواده سسك-17
Fringillidae ......................................... خانواده سهره-18 |
از پرندگان مهاجرمنطقه ميتوان از پليكانها ، غازها ، انواع اردكها و مرغابيها نامبرد كه اين پرندگان هنگام مهاجرت زمستانه و بهاره خود در مسير حركتشان .مدتي در منطقه به خصوص اطراف رودخانه شور رباط ترك ، توقف ميكنند
پوشش گياهي منطقه
منطقه موته به دليل وسعت زياد و وجود خاكهاي گوناگون و ارتفاع زياد و آب و هواي متغير خود ، گياهان فراواني دارد ، به طوري كه حدود 700 گونه گياه بعضي.شناسايي شده كه حدود 270 گونه از آنها گياهان دارويي ميباشد از گياهاناين منطقه در ساير نقاط ايران ديده نميشود و جز گياهان نادر ايراناند ، اما به علت عدم حفاظت كافي و كم توجهي ، در حال انقراض از نظرتقسيمات كلي گسترش گياهي ، قسمت اعظم منطقه.و نابودياند حفاظت شده موته ، بهخصوص جلگهها و ارتفاعات پايين آن جز جامعه استپي محسوب ميشود كه در داخل اين جامعه اجتماعArtemisia-Astragalus .نباتيشور و نمكزار به طور پراكنده به چشم ميخورد :پوشش نباتي منطقه به ترتيب طبقهبندي زير مورد مطالعه قرار گرفت
به طور كلي در منطقه اثري از هيچگونه درخت: درخت و درختچه جنگلي نيست ولي سه ناحيه در داخل منطقه ، درختچههاي گز دارند كه جنگلهاي در منطقه تعدادي از.كوچكي از درختچههاي گز و اشك تشكيل ميدهند :درختچهها به طور پراكنده در كوهستانها و همواريها قرار دارند ، از جمله
| Amygdalus sp ........................................................ گونهاي بادام
Pistacia sp ............................................................ گونهاي پسته
Rhamnus sp ................................................. گونهاي سياه تنگرس
Zygophyllum sp ........................................................ گونهاي قيچ
Amygdalus lycioides ....................................................... تنگرس
Tamarix ramosisima .................................................. گز پرشاخه
Pteropyrum olivieri .................................................. پرند تهراني
Ficus carica .................................................................... انجير
Amygdalus eburnea ................................................. بادام عاجي
Fraxinus rotundifolia ....................................... بان گنجشك اراكي |
اكثر اين درختان و درختچهها در ارتفاعات به صورت پراكنده به چشم هستند كه درAmygdalus ميخورند و بيشترشان باقي مانده جامعه كليماكس .گذشته قسمتي از ارتفاعات منطقه را ميپوشانده است
| Colchicum specoisum ..................................... گل حسرت زيبا
Cichorium intybus. ..................................................... كاسني
Papaver floribundum ........................................ خشخاش پرگل
Tulipa silvestris. ....................................................... لاله زرد
Euphorbia myrsinites ..................................... فرفيون فرانسوي
Fumaria vaillantii .............................................. شاهتره ايراني
Anchusa azurea ............................................... گاوزبانمصري
Alhagi persarum .............................................. خارشتر ايراني
Lepidium latifolium ........................................ ترتيزك برگ پهن
Cerastium inflatum .......................................... دانه مرغ متورم
Veronica anagalis ................................................. سيزاب آبي
Eruca sativa ................................................................ منداب
Fritillaria olivieri .......................................... لاله واژگون الوندي
Tulipa chrysantha ............................................... لاله هفت رنگ
Stachys inflata ............................................... سنبلهاي ارغواني |
گونههاي بوتهاي عبارتند از: بوتهها
| Artemisia herba-alba ....................................... درمنه صخرهاي
Ephedra intermedia .............................................. ارمك ميانه
Daphne angustifolia .......................................... دافنه زاگرسي
Ziziphora tenuir ......................................................... كاكوتي
Ebenus stellata ......................................................... جوسيخ |
گونههاي پهن برگ مهم اعم از يك:(فوربها) گياهان علفي پهن برگ3 :ساله و چند ساله عبارتند از
| Noaea mucronata .......................................... خاركو ، شوخ
Peganum harmala .................................................. اسفند
Cousinia sp .............................................. گونهاي هزارخار |
گندميان
تعداد گندميان در مقايسه با فوربها فوقالعاده كم است و گونههاي موجود نيز گندميان موجود.غالبا از نوع يكسالهاند كه از نظر علوفهاي ارزش چنداني ندارد :عبارتند از
| Stipa barbata $استپي ريشدار
Agropyrom intermedium ................................... چمن گندمي مياني
Puccinella distans .................................................. سياه ناوافشان
Aeluropus littoralis ................................................چمن شورساحلي |
نقش گياهان و انسان در حفظ حيات وحش منطقه
با توجه به اينكه منطقه حفاظت شده موته جزو مناطق استپي و نيمه كويري ايران است و در داخل و اطراف آن تعداد زيادي روستا وجود دارد ، چراي بيرويه ، تعداد بسيار زياد دام نسبت به ظرفيت منطقه ، تخريب زيستگاهها و تبديل آنها به اراضي كشاورزي ، استخراج و بهرهبرداري از معادن سنگ ، جاده سازي زياد و اگر روند نابودي.كنترل نشده باعث شده كه مراتع زيادي تخريب و نابود شود پوشش گياهي منطقه بدين ترتيب پيش برود يقينا اكثر گونههاي گياهي و تنها بادرك رابطه و وابستگي بين.جانوري منطقه نابود و منقرض خواهند شد خاك ، اقليم ، گياهان ، حيوانات و انسان است كه زندگي در مناطق خشك ممكن .ميشود دامهاي منطقه همه ساله پوشش خوشخوراك را به مصرف رسانده و مقدار آنها در نتيجه گياهان خوشخوراك ناپديد ميشوند و.را به صفر يا حداقل ميرسانند .خوراكي جهت تغذيه حيات وحش باقينميماند با توجه به مطالعات انجام شده و شناختي كه از وضعيت فون و فلور منطقه حاصل شده است بخشهايي از اين منطقه از نظر رستنيها ، كه نقش بسيار اساسي در تعادل اكوسيستم منطقه دارد ، به ويژه از نظر ميزان تراكم ، انواع گونههاي موجود ، پوشش ، پراكندگي و عوامل ضروري ديگر ، وضعيت مناسبي ندارد و در نتيجه اثر سو برحيات وحش جانوري منطقه و انسجام زنجيرههاي غذايي دارند ، كه با ترميم و احياي آنها با گونههاي سازش يافته و غالب منطقه و در نتيجه ارتقا بهبود كيفيت اكوسيستم موجود ميتوان قسمت عمدهاي از مشكلات منطقه را مرتفع كرد ، در ضمن بايد با اقدامات مذكور ، اين سيستم زنده تا رسيدن به شرايط .كليماكس هدايت شود و سپس حفاظتهاي اصولي و مستمر از آنها به عمل آيد
منبع
پناهگاه حيات وحش موته ، سازمان حفاظت محيط زيست: معينيان ، محمدتقي- فرهنگ نامهاي گياهان ايراني: مظفريان ، وليالله- راهنماي صحراي پستانداران ايران ، سازمان حفاظت: ضيايي ، هوشنگ-
| 
